Hauek dira Portubizi elkartearen lan-ildo nagusiak:
- Portugaleteko herritarren sentsibilizazio eko-soziala sustatzen duten jarduerak antolatzea.
- Portugaleteko gizarte- eta ingurumen-baldintzak hobetzeko ekimenak garatzea edo babestea.
- Naturan oinarritutako irtenbideak proposatzea, egungo eta etorkizuneko erronkei dagokienez.
- Udalerrian espazioen naturalizazioa eta ibilgarritasuna sustatzea.
Zehazkiago, martxan ditugun proiektuak honako gai hauen ingurukoak dira:
- Hiriko zuhaitzak sustatzea eta babestea:
- Landaketak
- Zuhaitz-eguna
- Urteko zuhaitza.
- Espazioak berdatzea:
- Jolastoki berde eta inklusiboak
- San Roke berdea
- Tokiko azpiegitura berdea sustatzea:
- Parkeak bizi
- Parke topaketak
- Termometrada
- Ballonti ibaia lehengoratzea
- Hiribildu ibilgarria
Portubizi elkartea tokiko beste elkarteekin elkarlanean ari da Portugaleteko elkarte-sarea indartzeko. Testuinguru horretan, belaunaldien arteko elkartasunak, emakumeen eta gizonen berdintasunak eta gizarte-loturak gidatzen dute gure lana, eta ezinbesteko erreferenteak dira.
Landaketak
Zuhaitzek eta landarediak, oro har, onura ugari dakarzkie herritarrei: xurgatzen duten uraren zati bat izerditzen dute, eta, beraz, giroa freskatzen dute; horrez gain, itzala ematen digute, kutsatzaileen airea garbitzen dute, kutsadura akustikoa murrizten dute, ongizatea, jarduera fisikoa eta osasun mentala sustatzen dute, eta hiri-faunaren babesleku dira.
Nazioarteko gomendioek jarraibideak ematen dizkigute hiriguneetan gutxieneko landare-estaldura izan dezagun, eta horri 3-30-300 araua esaten zaio:
- Ikusi hiru zuhaitz gure etxetik.
- Gure auzoan % 30eko landare-estaldura izatea.
- Berdegune bat izatea (hektarea erdikoa, gutxienez) gure etxetik 300 metrora.
Portugaleten egoera horretatik urrun gaude, eta, beraz, lanean jarraitzen dugu gure zuhaitzen kopurua eta tamaina handitzeko.
Zuhaitz eguna
Gure asmoa hauxe da: tradizio hori berreskuratzea eta hiribildua berdatzeko beste proiektu batzuekin bat egitea. Herri atseginago eta berdeagoa egiteko jokatzen duten paper garrantzitsua gogoratzeko modu bat da.
Urteko zuhaitza
Pertsona guztiok ditugu esperientzia atseginak, une onak, zuhaitzen ondoan, eta esperientzia horietan oinarrituta, haietakoren bat nahiago izaten dugu. Agian, leihotik ikusten dugulako, beraren itzalean esertzen garelako, beraren formak edo tamainak harritzen gaituelako, beraren loreez, fruituez edo udazkenean duen koloreaz gozatzen dugulako… horrexegatik gonbidatzen ditugu urtero portugaletetarrak “urteko zuhaitza” aukeratzera.
Patio berde eta inklusiboak
Portubizi elkarteak proposatuta, 2023ko irailean Udalbatzak mozio bat onartu zuen herriko eskola-patioak berdatzearen alde.
Zerbitzu publikoko ekipamenduak izanik, ikastetxeak irtenbide berritzaileak aplikatzeko laborategi bikaina dira. Helburua eskolako jolastokiak eraldatzea da, naturan oinarritutako konponbideen bidez, azpiegitura berdeko estrategia baten testuinguruan.
Gune horietan jarduteko beharra azpimarratzen jarraitzen dugu, hiribilduaren sare berdearen parte direlako eta haurren hezkuntzan eta ongizatean garrantzi handia dutelako.
San Roke berdea
Proiektu honen bidez, parte hartzeko eta sentsibilizatzeko prozesu baten bidez, San Roke plaza eraldatu nahi dugu, gaur egungoa baino berdeagoa eta atseginagoa izan dadin, jatorriarekin bat baitator.
San Roke “plaza gogorraren” adibide garbia da: eremu publiko urbanizatua, azalera zabala duena, oro har iragazgaitza, eta ia landaretzarik gabea.
Hau ez da Portugaleteko plaza gogor bakarra, baina erdigunea izanda eta izaera sinbolikoa kontuan hartuta, lehentasunezkoa da egokitzea. Ez dugu ahaztu behar leku horretan “San Rokeko zelaiak” zeudela; horrek mingarriago egiten du egungo egoerara eraman duen prozesua, hobetu beharreko alderdi ugari aurkitzen ditugulako: landaretzarik eza, zoladura iragazgaitza (euri-ura drainatzen ez duena), estaldura grisa (bero-uhartearen efektua areagotzen duena), egoera desatseginak eragin ditzaketen espazioak, etab.
Parkeak bizitzea
Parkeak hiribilduko azpiegitura berdearen gakoa dira. Proiektu hau gure parkeak hobeto ezagutzeko eta baloratzeko sortu zen.
Bisita bakoitzean, lekuaren historia gogoratzen dugu, berdeguneek ematen dituzten onurak komentatzen ditugu, bertoko zuhaitz batzuk hobeto ezagutzen ditugu eta aire zabaleko talde-jardueraren bat garatzen dugu.
Topaketak parkean
Portugaleteko elkarte-ehuna protagonista duen programa honetan, elkartzeko ekintza komunitarioa egiten da, portugaletetar eta gurekin bizi diren migratzaile eta errefuxiatuen artean partekatutako hizkera, sentimendu eta espazio komunen bidez.
Topaketa horiek Portugaleteko parkeetan egiten dira. Bertan, tokia eta natura ezagutzeaz gain, harreman pertsonala sustatzen da; izan ere, ingurune naturalak guztioi esperientzia eta bizipenak partekatzeko aukera ematen digu.
Termometrada
2025eko irailaren 20an egin zen lehen aldiz estatu mailako “termometrada” ( https://termometrada.org/ ), 500 pertsona baino gehiagoren artean.
Helburua gure hirietan zuhaitzek eta berdeguneek duten garrantzia erakustea da.
Horretarako, tenperatura neurtzen dugu eguneko hiru unetan, eta hiriko hiru lekutan:
- “infernua”: zuhaitzik gabeko zoladura,
- bitartekoa: zoladura zuhaitzekin,
- eta “paradisua”: lurzoru naturala zuhaitzekin.
Lehen edizio honetan parte hartu zuen Portubizik, eta hurrengo deialdietan ere halaxe egingo dugu.
Ballonti ibaia lehengoratzea
Ballonti ibaiak Portugaleteko hegoaldeko muga egiten du. Iraganean, ubidea naturala eta bihurria zen, eta ibar emankorra zuen. Gaur egun, ahaztuta eta gaizki tratatuta dago, industria- edo merkataritza-instalazioen eta errepideen arteko ahokatuta, kutsatua, zati batzuetan estalita… Hala ere, berreskuratzeko aukera interesgarriak eskaintzen dituen ingurunea da. Beraz, premiazkoa eta beharrezkoa da ibarra lehengoratzea, ekosistema-zerbitzuak, partzialki behintzat, berreskuratzeko eta biodibertsitatearentzat zein pertsonentzat onuragarria den naturgunea lortzeko.
Zaharberritze hori Portugaleteko Hiri Antolamenduko Plan Orokorrean (HAPO) planteatu zen (2010ean onartu zen). Dokumentu honetan erreferentzia ugari daude. Adibidez, HAPOk ezartzen dituen helburuen eta irizpideen artean hauxek daude:
- “Udalerriaren hegoaldean Ballonti errekaraino jaisten diren mendi-hegalen paisaia berroneratzea, gune natural horren erabilera publikoa sustatuko duten ekipamendu komunitarioak gehituta”.
- “Ballonti errekaren ibarraren ingurumen-kalitatea zaintzea eta hari lotutako ibaiertzeko landaredia lehengoratzea.”
Hiribildu ibilgarria
Oinez joatea da mugitzeko modurik unibertsalena, iraunkorrena eta osasungarriena. Mugikortasunarekin lotutako ingurumen- eta gizarte-arazo guzti-guztiak arintzen laguntzen du: arriskugarritasuna, energia-kontsumoa eta klima-aldaketa, beste baliabide batzuen erabilera, kutsadura (airea, ura, lurzorua), zarata, lurraldearen gaineko eragina (okupazioa, narriadura, zatiketa), etab.
Horregatik, Portubizi elkartean herri ibilgarri baten alde lan egiten dugu, eta ahalegin horretan beste elkarte batzuekin elkarlanean aritzen gara, Oinezkoen Erakundeen Iberiar Koordinakundearen bitartez https://www.andando.red/
